Wat is affectfobie?
Een affectfobie, dat klinkt misschien als een bijzonder woord. Een fobie kennen de meeste mensen wel: bang zijn voor bijvoorbeeld spinnen of hoogtes. Een affect betekent een emotie of gevoel. Maar hoe kun je nu bang zijn voor je eigen gevoelens?
Dat klinkt vreemd, maar dat is in de kern precies waar affectfobie over gaat. Al is het iets breder dan een fobie in de klassieke zin. Het gaat niet om angst voor iets buiten jezelf, maar om emoties in jezelf. Bovendien hoeft er niet altijd letterlijk angst onder te zitten. Ook schaamte, schuldgevoel of walging kunnen ervoor zorgen dat je bepaalde gevoelens gaat onderdrukken.
In principe hebben emoties een belangrijke functie. Ze vertellen je wat belangrijk voor je is, waar je grenzen liggen, waar je behoefte aan hebt en waar je energie van krijgt. Maar soms raken gezonde emoties gekoppeld aan pijnlijke emoties.
Stel dat je trots bent op iets wat je hebt gemaakt. Normaal gesproken voelt dat prettig. Maar als je vroeger telkens werd uitgelachen, gekleineerd of te horen kreeg: “Doe maar gewoon, je bent niets bijzonders,” dan kan die trots onbewust verbonden raken met schaamte of schuldgevoel.
Misschien kwam je als kind enthousiast thuis met een mooie tekening en werd daar nauwelijks aandacht aan besteed. Of je ouders vonden het opschepperig als je trots was op jezelf. Misschien was er simpelweg geen ruimte voor jouw enthousiasme, omdat alle aandacht naar iemand anders ging.
Als je dat vaak meemaakt, leert je brein een onbedoelde les: trots is niet veilig. Vanaf dat moment roept trots niet alleen een prettig gevoel op, maar ook schaamte, schuldgevoel of spanning. En omdat die gevoelens zo onaangenaam zijn, ga je je trots steeds meer onderdrukken.
Zo kun je langzaam bang worden voor je eigen gevoelens. Niet alleen voor trots, maar ook voor boosheid, verdriet, verlangens, behoeften of spontaniteit. Niet omdat die emoties verkeerd zijn, maar omdat ze ooit verbonden zijn geraakt met iets pijnlijks.
Dat is de kern van affectfobie: gezonde emoties worden geremd doordat ze onbewust gekoppeld zijn aan angst, schaamte, schuldgevoel of andere pijnlijke ervaringen uit het verleden.
Op deze website ga ik dieper in op hoe affectfobie ontstaat, hoe je het kunt herkennen in het dagelijks leven en – misschien nog wel belangrijker – hoe je stap voor stap weer vertrouwd kunt raken met je eigen gevoelens.
