Wat er gebeurt als je een emotie afremt

Een emotie beweegt als een golf. Op deze pagina laat ik met afbeeldingen en visuals zien hoe zo’n emotionele golf zich opbouwt, piekt en weer afneemt — en wat er gebeurt als die beweging halverwege wordt geremd.

Je voelt een emotie vaak al vooraf opkomen, tenminste als je weet waar je op moet letten. Er komen bepaalde gedachten op, je wordt onrustiger, of je lichaam begint anders te voelen.

Een emotie bouwt zich op

Neem verdriet. Het begint met een vreemd zwaar gevoel op je borst, alsof ademen iets lastiger gaat. Het rottige gevoel stijgt omhoog, richting je keel.

De spanning neemt toe. Je merkt steeds duidelijker: hé, er gebeurt iets. Uiteindelijk bereikt de emotie een piek. De tranen komen, of de brok in je keel wordt te groot om nog weg te slikken.

Daarna zakt de spanning weer, totdat je ongeveer terugkomt bij de rust van daarvoor.

Zo verloopt een emotionele golf idealiter: hij komt op, krijgt ruimte, bereikt een piek en zakt vervolgens weer.

Als de golf halverwege wordt afgebroken

In de praktijk loopt het vaak anders.

Neem boosheid. Er stijgt hitte op in je borst en gezicht, je kaken spannen zich aan en je wilt harder praten dan je normaal doet.

En dan schrikt je systeem van wat er gebeurt. Je wordt bang of onzeker, je voelt je ongemakkelijk, of je begint je meteen te schamen voor wat je voelt.

Er komt een tweede reactie bovenop de eerste emotie. Je slikt de boosheid in, forceert een glimlach, of spant je schouders juist verder aan om niets te laten zien.

De oorspronkelijke emotie was bezig omhoog te komen, maar wordt afgeremd. De spanning zakt daardoor wat, zonder dat de emotie echt verdwenen is.

De emotie is niet weg

In plaats van één duidelijke golf die opkomt en weer afneemt, kan de emotie onderhuids aanwezig blijven.

Je voelt je gespannen, prikkelbaar of onrustig, terwijl het steeds minder duidelijk wordt wat er precies speelt.

De emotie is dus wel afgezwakt, maar niet helemaal verwerkt. In plaats van één duidelijke piek blijft hij langer op een lager niveau doorgolven.

Angst voor de emotie wordt onderdeel van de emotie

Je voelt niet alleen de oorspronkelijke emotie. Je reageert ook op het feit dát je die emotie voelt.

Verdriet gaat samen met schaamte over verdriet. Boosheid met angst voor boosheid. Kwetsbaarheid met de neiging om jezelf meteen weer af te sluiten.

Daardoor wordt het steeds moeilijker om te herkennen wat er eigenlijk als eerste gebeurde.